Чихрийн шижингийн хэв шинж 1, 2

Diabetes (english)
Сахарная болезнь (ру́сский)

Insulin Dependent Diabetes Mellitus (IDDM)

Type 2 diabetes (DMII)

Хэв шинж 1 гэдэг нь инсулин ууна. Нойр булчирхайны Лангергансын арлын бета (β) эс нь үхсэн юм. Өөрөөр хэлвэл, инсулин даавар ялгарахгүй болсон. Инсулин гэдэг нь нойр булчирхайны гаргадаг, цайр агуулсан уургийн даавар юм.

Нойр булчирхайны инсулин даавар нь эд эст очих саахрын хэмжээг зохицуулж байдаг бөгөөд илүүдэл саахар нь хожмын өдөр хэрэглэхээр гликоген /glycogen/ байдлаар элэг эсвэл бусад эст хадгалагдана.

Цусан дах саахар багадсан |Hypoglycemia| үед нойр булчирхайны глюкагон /glucagon/ хэмээх даавар нь элэгэнд мэдэгдэж, тэрээр тэнд хадгалагдаж байгаа глукогеныг цусанд нийлүүлж, саахрын хэмжээг нэмэгдүүлдэг.

Эсрэг тохиодол буюу цусан дах саахар ихэдсэн үед нойр булчирхайнаас инсулин гаргахыг шаардана. Улмаар нойр булчирхайнаас инсулин гарч, цусан дах саахрыг өөртөө авч биеийн эд эст аваачиж энерги болгоно. Үүний сацуу тухайн инсулин элэгэнд гликоген үүсэхийг мөн дэмжинэ.

Хэрвээ эд эст нэвтэрч чадахгүй өөрөөр хэлбэл ямар нэг шалтгаанаар эд эс саахартай инсулинаа авч чадахгүй бол чихрийн шижингийн хэв шинж 2 үүснэ. Хэв шинж 2 гэдэг нь нойр булчирхай инсулинээ гаргадаг боловч хүлээн авагч эс нь хүлээн авахгүй байхыг хэлнэ. Үүнийг эмнэлгийн хэллэгээр insulin resistance буюу инсулин даавар шингэхгүй болох буюу “инсулин эсэргүүцэлтэй тулгарах” хэмээнэ.

Хоол унд: Ер нь хоол болон амьдралын хэв шинжийг бүрэн өөрчлөх хэрэгтэй. Хоолоо бага багаар олон удаа идэх хэрэгтэй бна. Хамгийн их хоолыг өдөр идэх ёстой.

Хүрэн манжин, лууван, бууцай, хар чавга, далайн байцаа, кориандр, шар гаа, шанц модны холтос, хушга түүнчлэн сагадай будаа, арвай, хөц будаа, хөх тариа, вандуй, сэвэг зарам, хошуу тариа, шар будаа, шивүүрт цулихир зэрэг бүхэл үрийн тариа, тослог багатай сүү, цагаан идээ, тараг, шар ус хэрэглэж, ус ихээр ууна. Чацаргана, сөөгөн боролзгоно, үхрийн нүдний навч, идрээний үндсийг цай шиг ууж болно.

Аминдэм, эрдэс бодис: Хром, магни, манган, цайр, ванади, “В-6”, “В-12”, “Е”, “С” аминдэм /өдөрт 2,000-4,000мг/, “Д” аминдэм, “Омега-3” өөх тос /triglycerides өөх тосыг бууруулна. Маалингын тос, үр үүнийг агуулна/ ууна. Дрожжи, мах, бүхэл үрийн тарианд хром агуулагдана.

Сувиллын чанартай зөвлөмж (Treatment strategyTS): Саахрын өвчний эмчилгээ, сувилгаа нь эрүүл аж төрөх ёсыг хөгжүүлэх, саахар бууруулах /яг инсулин шиг/, нойр булчирхайны эд эсийг нөхөн төлжүүлэх, бөөр, шээсний замаар глюкоз гадагшлуулах, дархлаа тэтгэх замаар саахарт нөлөөлөх, бүдүүн гэдэс, цус, элэгээ цэвэршүүлэх, тураах, ХГЗ-д өнгөр тогтооход чиглэгдэнэ.

Саахар бууруулагч эмүүд нь гаж нөлөөтэй байдаг тул өвчний эхний шатанд эм гэхээсээ илүү эмийн ургамал уух хэрэгтэй. Эмийг бодвол ургамал нь саахар ихтэй үед саахрыг бага багаар бууруулж, харин саахар хэвийн үед ямар ч нөлөө үзүүлдэггүй. Өөрөөр хэлвэл, эмийн ургамал нь байгалийн гармонизатор буюу модуляторын үүрэг гүйцэтгэдэг.

Чихрийн шижингийн хэв шинж 1 (IDDM)-д уух эмийн ургамал маш бага байна.

Агаарт явах, тархи мэдрэлээ амраах, хоолны дэглэм барих, биеийн тамир, иллэг хийх, фитнест явах, сэтгэл санаагаа өөдрөг байлгах /сэтгэлээр унахгүй байх/, өтгөнөө хатаахгүй байх.

Бусадтай харьцуулахад хүн бүр оюун санаа, удамшил, сэтгэц, хүрээлэн буй орчин, нийгмийн гарлын хувьд давтагдашгүй өөр өөрийн гэсэн онцлогтой байдаг тул зовиур эмгэгийг оношлох, эмчлэхдээ эдгээр хүчин зүйлийг харгалзаж үзнэ.

Дараах эмийг уувал саахар улам ихэснэ. Үүнд:

  • Кофеин (ногоон цай, кофе)
  • Стресс
  • Шээс хөөгч эмүүд
  • Преднизолоны төрлийн дааврууд
  • Интерферон
  • Никотины хүчил
  • Бамбай булчирхайны даавар
  • Эстроген
  • Жирэмсэлтээс хамгаалагч эмүүд
  • Сэтгэцийн өвчний эмүүд (фенотиазины төрөл)
  • Зүрхний хэм зохицуулагч эмүүд.

Болзошгүй учир шалтгаанууд, эрсдэлт хүчин зүйлс

Үндсэн зовуурь, шинж тэмдэг (болзошгүй хожмын үеийн)

Зохимжтой ба зохимжгүй ургамлын бүтээгдэхүүн

Эх сурвалж

Тэмдэглэгээний утга

  • Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.
  • Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.
  • Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.
  • Ийм тэмдэг нь гаж нөлөө буюу зохимжгүй заалтыг илэрхийлнэ.
CHihriin shijingiin hev shinj 1, 2 - Zurhnii shigdees - Taraaguur sudas toston hatuurah - Insulin Dependent Diabetes Mellitus (IDDM) Type 2 diabetes (DMII) Hev shinj 1 gedeg ni insulin uuna. Noir bulchirhainii Langyergansiin arliin byeta (β) es ni uhsen yum. Uuruur helvel, insulin daavar yalgarahgui bolson. Insulin gedeg ni noir bulchirhainii gargadag, tsair aguulsan uurgiin daavar yum. Noir bulchirhainii insulin daavar ni ed est ochih saahriin hemjeeg zohitsuulj baidag buguud iluudel saahar ni hojmiin udur heregleheer glikogyen /glycogen/ baidlaar eleg esvel busad est hadgalagdana. TSusan dah saahar bagadsan |Hypoglycemia| uyed noir bulchirhainii glyukagon /glucagon/ hemeeh daavar ni elegend medegdej, tereer tend hadgalagdaj baigaa glukogyeniig tsusand niiluulj, saahriin hemjeeg nemegduuldeg. Esreg tohiodol buyuu tsusan dah saahar ihedsen uyed noir bulchirhainaas insulin gargahiig shaardana. Ulmaar noir bulchirhainaas insulin garch, tsusan dah saahriig uurtuu avch biyeiin ed est avaachij enyergi bolgono. Uunii satsuu tuhain insulin elegend glikogyen uusehiig mun demjine. Hervee ed est nevterch chadahgui uuruur helbel yamar neg shaltgaanaar ed es saahartai insulinaa avch chadahgui bol chihriin shijingiin hev shinj 2 uusne. Hev shinj 2 gedeg ni noir bulchirhai insulinee gargadag bolovch huleen avagch es ni huleen avahgui baihiig helne. Uuniig emnelgiin hellegeer insulin resistance buyuu insulin daavar shingehgui boloh buyuu “insulin eserguutseltei tulgarah” hemeene. Hool und: YEr ni hool bolon amidraliin hev shinjiig buren uurchluh heregtei. Hooloo baga bagaar olon udaa ideh heregtei bna. Hamgiin ih hooliig udur ideh yostoi. Huren manjin, luuvan, buutsai, har chavga, dalain baitsaa, koriandr, shar gaa, shants modnii holtos, hushga tuunchlen sagadai budaa, arvai, huts budaa, huh taria, vandui, seveg zaram, hoshuu taria, shar budaa, shivuurt tsulihir zereg buhel uriin taria, toslog bagatai suu, tsagaan idee, tarag, shar us hereglej, us iheer uuna. CHatsargana, suugun borolzgono, uhriin nudnii navch, idreenii undsiig tsai shig uuj bolno. Amindem, erdes bodis: Hrom, magni, mangan, tsair, vanadi, “V-6”, “V-12”, “YE”, “S” amindem /udurt 2,000-4,000mg/, “D” amindem, “Omyega-3” uuh tos /triglycerides uuh tosiig buuruulna. Maalingiin tos, ur uuniig aguulna/ uuna. Drojji, mah, buhel uriin tariand hrom aguulagdana. Suvilliin chanartai zuvlumj (Treatment strategy–TS): Saahriin uvchnii emchilgee, suvilgaa ni eruul aj turuh yosiig hugjuuleh, saahar buuruulah /yag insulin shig/, noir bulchirhainii ed esiig nuhun tuljuuleh, buur, sheesnii zamaar glyukoz gadagshluulah, darhlaa tetgeh zamaar saahart nuluuluh, buduun gedes, tsus, elegee tsevershuuleh, turaah, HGZ-d ungur togtoohod chiglegdene. Saahar buuruulagch emuud ni gaj nuluutei baidag tul uvchnii ehnii shatand em geheesee iluu emiin urgamal uuh heregtei. Emiig bodvol urgamal ni saahar ihtei uyed saahriig baga bagaar buuruulj, harin saahar heviin uyed yamar ch nuluu uzuuldeggui. Uuruur helvel, emiin urgamal ni baigaliin garmonizator buyuu modulyatoriin uureg guitsetgedeg. CHihriin shijingiin hev shinj 1 (IDDM)-d uuh emiin urgamal mash baga baina. Agaart yavah, tarhi medrelee amraah, hoolnii deglem barih, biyeiin tamir, illeg hiih, fitnyest yavah, setgel sanaagaa uudrug bailgah /setgeleer unahgui baih/, utgunuu hataahgui baih. Busadtai haritsuulahad hun bur oyuun sanaa, udamshil, setgets, hureelen bui orchin, niigmiin garliin huvid davtagdashgui uur uuriin gesen ontslogtoi baidag tul zoviur emgegiig onoshloh, emchlehdee edgeer huchin zuiliig hargalzaj uzne. Daraah emiig uuval saahar ulam ihesne. Uund: Kofyein (nogoon tsai, kofye) Stryess SHees huugch emuud Pryednizolonii turliin daavruud Intyerfyeron Nikotinii huchil Bambai bulchirhainii daavar Estrogyen Jiremseltees hamgaalagch emuud Setgetsiin uvchnii emuud (fyenotiazinii turul) Zurhnii hem zohitsuulagch emuud. - Androgyenii iluudel - Aris harlah - Bambai bulchirhainii daavriin dutagdal (BBDD) - Bambai bulchirhainii daavriin iluudel (BBDI) - Biyeiin shingeniig shultjuuleh (huchilleg ihdeh emgeg) - Buurnii deed bulchirhainii gemtel - Ger buliin udamshil - Idehiin don - Noir bulchirhainii arhag urevsel - Noir bulchirhainii hort havdar - Unchin tarhinii uvchin - Saahar bolon nuursus ihtei hool huns - Saahraas ugshiltai nudnii uvchin - Hodood gedes ungurgui, siimhii boloh - Het bolovsruulsan hool huns - Elegnii V virusiin urevsel - Elegnii uuhshilt - Elegnii S virusiin urevsel - Estrogyenii davamgailal - Estrogyenii homsdol - Am uruul huuraishih, omgolton hatah - Amnaas evgui uner unerteh - Amisgaa davhtsah - Arhag stryess - Arhag yadargaa, amarhan yadrah - Aris, utree huuraishih - Arisand huhulgur urgah - Biye sulrah - Buuljis tsutgah - Buur jijigreh, hatingarshih - Buurnii dutagdal - Buurnii urevsel - Zagatnaa - Zurhnii bulchind barzgar uuseh - Zurhnii dutagdal, sulral - Zurhnii hem turgeseh - Nud argah, huuraishih - Nud burelzeh - Nudnii bolor tsaih - Nudnii torlog burhevchiin uvchin buyuu shuniin haraa muudah - Oir oirhon sheeh - Undguvchnii helhee uilanhai - Progyestyeronii homsdol - Saahraas ugshiltai medreliin sudasnii gemtel - Saahraas ugshiltai sheesend uurag nemegdeh - Saahriin homsdol - Sonsgoliin emgeg, duliirel - Stafilokokkiin nyangiin haldvar - Stryeptokokkiin nyangiin haldvar - Targalalt - Tolgoi ergeh - Uimraa boloh - Uurag tarhinii urevsel - Uye much uvduh, moiniih (herleg) - Us unah - Holyestyerin, triglitsyeridiin hemjee nemegdeh - Hudulguunii dutagdal - Humsnii muuguntsur - Hurhirah - Huseegui gazar us sahal urgah yalanguyaa emegteichuud - TSusnii hana zuzaarsan - TSus nujruh - TSusnii daralt ihdeh - SHaltgaangui hulruh - SHurmus tatah, sunah - SHees bulingartah - Elegnii hatuural - Agil muug - Agiliin tsomog - Ajigiin tos - Alirs (Anis, anisnii navch) - Alirsnii tsomog - Aloyenii sirop - Altangagnuuriin undes - Altanzul (Jinjiihuar) - Altanzuliin tsomog - Altantovchiin tsomog - Altantsegtsuuhei - Anar jimsnii tsomog - Anhiluun pyeryets - Arvai - Arzaahainii tsomog - Artishok - Artishokiin tsomog - Asganii buurulzgunu - Bagvaahai - Bagvaahainii isgesen handmal - Badartsetsgiin tsomog - Banan jims (gadil) - Baragshun - Batrashiin tsomog - Bashiganii tsomog - Bivlentsriin tsomog - Biraaga /temeen tavhai/ - Buljirguniin tsomog - Buurulzguniin isgesen handmal - Buurulzguniin tsomog - Burgasnii tsomog - Buutsai - Berishiin tsomog - Vansemberuu - Gazriin liir (bultsuut tsetseg: gdh, bultsuu) - Galuun tavgiin tsomog - Gandbadraanii tsomog - Gandigar (har gagnuur, zayaahai) - Gandigariin tsomog - Gants tsetsegt ih zul (Ihzul) - Goviin harmag - Goyoonii tsomog - Gontog (manjhui gontog, chiher gichnii tsetseg, navch) - Gonidnii tsomog - Guramsan ajig - Guzeelzgeniin tsomog - Guzeelzgene - Guils (changaanz) - Dalain baitsaa - Dalain baitsaanii tsomog - Dalan halis - Dalan halisiin tsomog - Dalduu modnii tsetseg - Dalivsiin tsomog - Doloogono - Doloogoniin tsomog - Derevger havisgana - Jinhene urumtuul - Zadiin tsomog - Zugiin toosontsor - Zes buguivch - Zeergeniin tsomog - Iguushingiin tsomog - Idree - Ilden iguushin - Injbuurliin tsomog - Isgesen alimnii shuus - Ih dalivs - Ih shuudergene - Koiksiin ur - Lavandir - Lavandriin tsomog - Lavriin navch - Lidriin handmal - Liiriin tsomog - Luuvan - Luuvangiin navch - Maalangiin kisyeli - Maalingiin ur, tos - Montgor ulalj - Munhtsetsgiin tsomog - Mugvaa - Muhar tsagaan - Mugziin tsomog - Naaldangi gichgene - Namgiin jav - Nangiad zeergene - Nangiad odot anisnii ur - Nangiad ulaalzganiin jims - Nargil modnii samar (tos, zuulun ediin zorgodos) - Narimiin tsomog - Narsnii toosontsortoi nahia - Nohoin hoshuu - Nohoin hoshuunii tsomog - Nugiin shimteglei - Olivtoi shuudergeniin tos - Ongol muugnii tsomog - Uvuljuur tsomog - Urul /alim/ - Rozmarin - Rozmarinii tsomog - Roibas (Ulaan suugnii navch) - Sagadai budaa (Gurvaljin budaa) - Sarmisnii isgesen beldmel - Sahalinii buurulzgunu - Sibiri toshlog barbaris - Songiniin halis - Sud uvs - Sudiin tsomog - Suugun borolzgono - Sudan sarnai - Tavilgana - Tavilganiin tsomog - Tarvas - Tarimal usuu - Togosnii suul muug - Tolbot arzaahai - Tolgodiin budargana - Tom tsuldmeg muug - Tosondoi muug - Toshlognii tsomog - Tuiplangiin tsomog - Tunhuu - Turuu muug - Tuulgachduu ih zul - Temeeljiin uriin tos - Ulaaganiin tsomog - Ulaan goyoo - Ulaan tes - Ulaan tesiin jimsnii tsomog - Ulaan ulaagana - Ulaan unagan turuu - Ulaan chavganii jims - Uliangariin tsomog - Usan uzmiin isgesen shuus - Usan uzmiin yasnii tos - Uld uvs - Uhriin nudnii navch, ur jims - Uhriin nudnii tsomog - Uher buljirgunu - Halgai - Halgainii tos - Halgainii tsomog - Har arts - Har ners - Har urt tesiin jims - Hovyeniin tsai - Honin zeergene - Hotoi - Hoshuu taria - Hoshuu tarianii tsomog - Humuul - Huluunii ur, uriin tos - Humsantsetsgiin tos - Hunchir - Husnii muugnii tsomog - Husnii nahia, navch, holtos - Husnii ongol muug (chaga) - Hushganii samar (idee) - Hushganii tsomog - Hushganii yas, tusgaarlagch haalt - Hushnii shilmuus - Huren manjingiin navch - Hevtee degd - TSagaan budaanii halisnii tos - TSagaan gaanii tsomog - TSagaan halgainii tsomog - TSainii shimers - TSangisiin jims - TSargas - TSarsan guun huh - TSahildag - TSahildagnii tsomog - TSoorgoniin tsomog - TSusiin tsomog - TSuulbar baldargana - TSegtsuuheinii tsomog - TSetsegt baitsaa - TSeene - CHatsargana - CHichignuur uliangar - CHoniin hel (tom navchit degd) - CHoniin helnii tsomog - CHudurgunu (avirga, zurgii) - SHampinion /dalbinga muug/ - SHants modnii holtos (Zaart movira) - SHantsnii tsomog - SHar budaa - SHar gaa - SHar manjingiin navch - SHivuurt tsulihir - SHid modnii samriin idee (oin samar, fundukiin samriin idee) - SHilmuusnii tsomog - SHuudergeniin tsomog - SHuhert uvuljuur - Egel loshgo (suyenii tsetseg, navch) - Egel umhii - Edyelivyeisiin koktyeili - Enhmod - Erdeneshishiin ur - Erdeneshishiin tsomog - YAmaan sahal - YApon lider - YArgai - YArguinii tsomog - Oliviin buyuu chidun jimsnii mod - Usan uzem - Uvsun gurgem - Urgust hemh - Ftor erdes bodis (F) - TSagaan goyoo - Hunsnii davs (NaCl) - Maliin suu (yamaanaas busad) - Neg nast sharilj