Хямарсан гэдэсний эмгэг

Irritable Bowel Syndrome (english)
Синдром раздраженного кишечника (ру́сский)

Үндсэн зовиур шинж тэмдэг, зовиур (PCSS):

  • Хэвлийгээр хөөх, хатгуулах, нургиж өвдөх
  • Гэдэс дүүрэх, унгуулах /gas/
  • Цээж хорсох
  • Хоолойн дээр юм торох
  • Цээжний зүүн талаар өвдөх
  • Бөөлжис цутгах
  • Баруун хавирган тушаа өвдөх
  • Хоол шингэхгүй байх
  • Өтгөн хатах эсвэл гэдэс гүйлгэх /өглөө/
  • Өтгөнөө гаргамаар санагдах
  • Өтгөнөө гаргасны дараа дутуу юм шиг санагдах, өвдөх
  • Шээсний салс нэмэгдэх /mucus in the urine/
  • Ойр ойрхон шээх
  • Ам хуурайших
  • Өтгөн дээр салст үүсэх зэрэг болой.

Хүндэрсэн үед дараах өвчлөл, сөрөг үр дагавар үүсэх магадлалтай (Possible Common Complications and Sequelae, PCCS):

  • Дархлаа сулрах
  • Архаг ядаргаа
  • Батга шовил
  • Арьсны асуудал /хоол, арьсны элдэв харшил үүсэх/
  • Кортизолын илүүдэл /КИ: доорх бүдүүвчээс үзнэ үү/
  • Бөөрний дээд булчирхайны сульдаа /БДБС/
  • Андрогены илүүдэл /АИ/
  • ШБЗХӨ, бөөр, түрүү булчирхайны үрэвсэл, томролт, шохойжилт
  • Бүдүүн гэдэсний үрэвсэлт шархлаа
  • Үс халзрах
  • Өндгөвчний сувдан хэлхээ уйланхай /ӨСХУ/
  • ББДД
  • Гүзээ суух
  • Сэтгэл зовнил
  • Толгой өвдөх
  • Үе мөч өвдөх, архаг ядаргааны хамшинж бүхий булчин шөрмөсний эмзэглэл
  • Байнга ханиад, томуу хүрэх
  • Ауто дархлааны өвчин тусах
  • Хорт хавдар зэрэг болой.

Болзошгүй учир шалтгаанууд (PCC, патогенез):

  • Дархлаа суларсан
  • Эм байнга уух
  • Архаг стресс
  • Нян тухайлбал, хеликобактер пилори
  • Шимэгч үржих
  • Ходоодны хүчиллэг багасах
  • Ходоод гэдэсний бичил тэмтрүүл /Small Intestinal Villi/ гэмтэх
  • ХГЗ сиймхий, өнгөргүй болох
  • ХГЗ-ын үрэвсэл, магадгүй улайлт үүсэх
  • Архаг ядаргаа зэрэг болой.

Дээрхи зовиур шинж тэмдэг, учир шалтгаануудаас аль нь танд хамаатай болохыг тогтоож, түүнийгээ эмчлүүлэхийг зорих хэрэгтэй.

Хоол унд: Ер нь хоол болон амьдралын хэв шинжийг бүрэн өөрчлөх хэрэгтэй. Хоолоо бага багаар олон удаа идэх хэрэгтэй бна.

Эхний 14-21 хоног хөнгөн хоол, жимс, хүнсний ногоо тухайлбал, киви, исгэсэн хоол унд, сармис, маалингын үр байнга хэрэглэх хэрэгтэй. Хатаасан жимсээр компот хийж ууж байвал сайн.

Хар чавга, далайн байцаа, үзэм, хушга, түүнчлэн арвай, хошуу тариа, шар будаа зэрэг бүхэл үрийн тариа, зөгийн бал хэрэглэж, цэвэр ус ихээр ууна.

 Аминдэм, эрдэс бодис: Цайр, “А”, “С”, “В-5”, “Д” аминдэм, омега-3 өөх тос.

 Сувиллын чанартай зөвлөмж (Treatment strategyTS): Хямарсан гэдэсний эмгэгийн эмчилгээ, сувилгаа нь үндсэндээ доорх 4 хүрээнд чиглэгдэнэ. Үүнд:

  • R1- Remove: Хор гадагшлуулах өөрөөр хэлвэл, стресстэхгүй байх, биед байгаа элдэв мөөгөнцөр, нян, вирус, шимэгчийг гадагшлуулах, хоолны цэснээс дараах харшил үүсгэгч хоолыг авч хаях, тухайлбал: хэт боловсруулсан хоол, жүрж, сүү, өндөг, эрдэнэшиш, глютентэй үр тариа, шар буурцаг, газрын самар, сода, архи, кофе, кетчуп, зарим хоол амтлагч.
  • R2- Repair: ХГЗ-д өнгөр тогтоох: Үүнд омега-3 өөх тос, киви, цайр, “В-5”, “Д” аминдэм тустай.
  • R3- Replenish (Restore or Reinoculate): ХГЗ-ыг сайн нянгаар цэнэглэж, хамгаалалт хийж өгөх: Үүнд исгэсэн хоол, унд, сонгино, сармис, газрын лийр, эслэг ихтэй хоол /хошуу тариа, түрэг шош, алим, маалингын үр/ тустай.
  • R4- Replace: Шаардлагатай гэж үзвэл хоол боловсруулагч зарим энземийг уух.

Эмчилгээний энэ аргыг барууны орнуудад “4 АР” хөтөлбөр буюу “the 4 R’s of Gut Healing Program” гэх ажээ.

Дашрамд дурдахад, дархлааны эд эсийн 75% нь бүдүүн гэдэсэнд байдаг аж. Эдгээр асуудлууд яваандаа ауто дархлааны эмгэг үүсэх шалтгаан болно. Иймд ХГЗ-ын энэхүү зовиурыг цаг алдалгүй илааршуулах хэрэгтэй.

Өдрийн дэглэм сайн баримтлах, биеийн тамир хийх, спортоор хичээллэх хэрэгтэй. Болж өгвөл тайван амгалан байхыг хичээх. Элэг, цөсөө үе үе угааж цэвэршүүлж байвал зохино.

Бусадтай харьцуулахад хүн бүр оюун санаа, удамшил, сэтгэц, хүрээлэн буй орчин, нийгмийн гарлын хувьд давтагдашгүй өөр өөрийн гэсэн онцлогтой байдаг тул зовиур эмгэгийг оношлох, эмчлэхдээ эдгээр хүчин зүйлийг харгалзаж үзнэ.

Зайлсхийвэл зохих зүйлс: Хурц амтлагчид, кофе, хар ба ногоон цай, чихэр, саахар, саахар орлуулагч, эрдэнэшишийн сироп, туурам, даршилсан, утсан, шарсан махан хоол, архи, дарс, тамхи, янз бүрийн чипс, лаазалсан болон түргэн хоол, хар, улаан перец, торт, буудайн дээд гурил, түүгээр хийсэн бүтээгдэхүүн.

Дээр дурдсан үрэвсэл үүсгэгч хоол унд

Уурлаж уцаарлах, стрессээс зайлсхий.

Эх үүсвэр: 

Зохимжтой ба зохимжгүй ургамлын бүтээгдэхүүн

Тэмдэглэгээний утга

  • Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.
  • Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.
  • Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.
  • Ийм тэмдэг нь гаж нөлөө буюу зохимжгүй заалтыг илэрхийлнэ.


Humsantsetsgiin tsomog - Gariin alga huurah - Hyamarsan gedesnii emgeg - Undsen zoviur shinj temdeg, zoviur (PCSS): Hevliigeer huuh, hatguulah, nurgij uvduh Gedes duureh, unguulah /gas/ TSeej horsoh Hooloin deer yum toroh TSeejnii zuun talaar uvduh Buuljis tsutgah Baruun havirgan tushaa uvduh Hool shingehgui baih Utgun hatah esvel gedes guilgeh /ugluu/ Utgunuu gargamaar sanagdah Utgunuu gargasnii daraa dutuu yum shig sanagdah, uvduh SHeesnii sals nemegdeh /mucus in the urine/ Oir oirhon sheeh Am huuraishih Utgun deer salst uuseh zereg boloi. Hundersen uyed daraah uvchlul, surug ur dagavar uuseh magadlaltai (Possible Common Complications and Sequelae, PCCS): Darhlaa sulrah Arhag yadargaa Batga shovil Arisnii asuudal /hool, arisnii eldev harshil uuseh/ Kortizoliin iluudel /KI: doorh buduuvchees uzne uu/ Buurnii deed bulchirhainii sulidaa /BDBS/ Androgyenii iluudel /AI/ SHBZHU, buur, turuu bulchirhainii urevsel, tomrolt, shohoijilt Buduun gedesnii urevselt sharhlaa Us halzrah Undguvchnii suvdan helhee uilanhai /USHU/ BBDD Guzee suuh Setgel zovnil Tolgoi uvduh Uye much uvduh, arhag yadargaanii hamshinj buhii bulchin shurmusnii emzeglel Bainga haniad, tomuu hureh Auto darhlaanii uvchin tusah Hort havdar zereg boloi. Bolzoshgui uchir shaltgaanuud (PCC, patogyenyez): Darhlaa sularsan Em bainga uuh Arhag stryess Nyan tuhailbal, hyelikobaktyer pilori SHimegch urjih Hodoodnii huchilleg bagasah Hodood gedesnii bichil temtruul /Small Intestinal Villi/ gemteh HGZ siimhii, ungurgui boloh HGZ-iin urevsel, magadgui ulailt uuseh Arhag yadargaa zereg boloi. Deerhi zoviur shinj temdeg, uchir shaltgaanuudaas ali ni tand hamaatai bolohiig togtooj, tuuniigee emchluulehiig zorih heregtei. Hool und: YEr ni hool bolon amidraliin hev shinjiig buren uurchluh heregtei. Hooloo baga bagaar olon udaa ideh heregtei bna. Ehnii 14-21 honog hungun hool, jims, hunsnii nogoo tuhailbal, kivi, isgesen hool und, sarmis, maalingiin ur bainga heregleh heregtei. Hataasan jimseer kompot hiij uuj baival sain. Har chavga, dalain baitsaa, uzem, hushga, tuunchlen arvai, hoshuu taria, shar budaa zereg buhel uriin taria, zugiin bal hereglej, tsever us iheer uuna.  Amindem, erdes bodis: TSair, “A”, “S”, “V-5”, “D” amindem, omyega-3 uuh tos.  Suvilliin chanartai zuvlumj (Treatment strategy–TS): Hyamarsan gedesnii emgegiin emchilgee, suvilgaa ni undsendee doorh 4 hureend chiglegdene. Uund: R1- Remove: Hor gadagshluulah uuruur helvel, stryesstehgui baih, biyed baigaa eldev muuguntsur, nyan, virus, shimegchiig gadagshluulah, hoolnii tsesnees daraah harshil uusgegch hooliig avch hayah, tuhailbal: het bolovsruulsan hool, jurj, suu, undug, erdeneshish, glyutyentei ur taria, shar buurtsag, gazriin samar, soda, arhi, kofye, kyetchup, zarim hool amtlagch. R2- Repair: HGZ-d ungur togtooh: Uund omyega-3 uuh tos, kivi, tsair, “V-5”, “D” amindem tustai. R3- Replenish (Restore or Reinoculate): HGZ-iig sain nyangaar tseneglej, hamgaalalt hiij uguh: Uund isgesen hool, und, songino, sarmis, gazriin liir, esleg ihtei hool /hoshuu taria, tureg shosh, alim, maalingiin ur/ tustai. R4- Replace: SHaardlagatai gej uzvel hool bolovsruulagch zarim enzyemiig uuh. Emchilgeenii ene argiig baruunii ornuudad “4 AR” hutulbur buyuu “the 4 R’s of Gut Healing Program” geh ajee. Dashramd durdahad, darhlaanii ed esiin 75% ni buduun gedesend baidag aj. Edgeer asuudluud yavaandaa auto darhlaanii emgeg uuseh shaltgaan bolno. Iimd HGZ-iin enehuu zoviuriig tsag aldalgui ilaarshuulah heregtei. Udriin deglem sain barimtlah, biyeiin tamir hiih, sportoor hicheelleh heregtei. Bolj ugvul taivan amgalan baihiig hicheeh. Eleg, tsusuu uye uye ugaaj tsevershuulj baival zohino. Busadtai haritsuulahad hun bur oyuun sanaa, udamshil, setgets, hureelen bui orchin, niigmiin garliin huvid davtagdashgui uur uuriin gesen ontslogtoi baidag tul zoviur emgegiig onoshloh, emchlehdee edgeer huchin zuiliig hargalzaj uzne. Zailshiivel zohih zuils: Hurts amtlagchid, kofye, har ba nogoon tsai, chiher, saahar, saahar orluulagch, erdeneshishiin sirop, tuuram, darshilsan, utsan, sharsan mahan hool, arhi, dars, tamhi, yanz buriin chips, laazalsan bolon turgen hool, har, ulaan pyeryets, tort, buudain deed guril, tuugeer hiisen buteegdehuun. Deer durdsan urevsel uusgegch hool und Uurlaj utsaarlah, stryessees zailshii. Eh uusver:  https://chopra.com/articles/heal-your-gut-with-the-4r-program https://econet.ru/articles/60724-lechenie-sindroma-razdrazhennogo-kishechnika-narodnymi-sredstvami https://www.planetnaturopath.com/functional-pathology-testing/the-4-rs-of-gut-healing/ - Batrash - Batrashiin tsomog - Galuun tavgiin tsomog - Guzeelzgeniin navch - Guun huhiin tsomog - Doloogono - Derevger havisgana - Jambatsetsgiin tsomog - Zadiin tsomog - Zajiluurgana - Iguushingiin tsomog - Injbuurliin tsomog - Ih dalivs - Monos - Mugziin tsomog - Nangiad odot anisnii ur - Nugiin shivel - Sarvuun tsiir - Sarvuunii tsomog - Sud uvs - Sudiin tsomog - Tulugch uvs - Tulugchiin tsomog - Husnii hag - Huren manjin - TSagaan budaanii halisnii tos - TSarvan - TSiiriin tsomog - TSeh galuun tavag - Egel gonid - Mogoi yar - Mikrokokkiin nyangiin haldvar, tuugeer uusgegddeg uvchluluud - Klyebsiyella pnyevmoni nyan ustgah - Zurhnii bulchind barzgar uuseh - SHigyella nyangiin haldvar, tuugeer uusgegddeg uvchluluud - Psyevdomonas aruginosa nyangaar uusgegdej bolzoshgui uvchluluud - Protyeus nyangaar uusgegdsen uvchluluud - Emiin urgamliin antibiotik emiin uildel - Ganga, hotoin tsomog